سنگ يكي از ابتدايي ترين مصالح ساختماني است كه انسان براي ساختن ابزار و پناهگاهها و رفع نياز خود استفاده كرده است . دوره هاي كهن سنگي و پارينه سنگي نشان دهنده دوره هايي است كه در آن كاربرد سنگ بر فلز و ديگر مصالح مقدم مي باشد . آثار خانه هاي از سنگ چيده شده در شمال ايران متعلق به 7000 سال پيش موجود است . در ساختمانهاي سنگي از سنگ لاشه همراه با ملاتهاي گچ و آهك استفاده شده است چنانچه بايد اذعان كرد كه اگرچه سنگ به علت سنگيني و مشكلات حمل و نقل و استخراج تا حدي جاي خود را به مصالحي نظير آجر داده است اما همچنان اهميت خود را در ساختمانهاي سنگين و سخت نظير پلها ، تونلها بهمن گيرها، ديوارهاي حائل و سنگ چين ها و كرسي چين ها و غير حفظ كرده است.

1  منشأ شكل گيري سنگ ها و خرده سنگ ها 

دوفرآيند كوه زايي و كوه سايي در زمين موجب پديد آمدن محصولات سنگي مي شود . شناخت اين دو پديده ما را در شناسايي بهتر انواع سنگ ها كمك مي نمايد .

1. 1 عوامل هوازدگي يا كوه سايي 

در زمين شناسي ، هر يك از چند روندي را كه باعث خردشدن و تغيير شكل مواد سخت سطح زمين و موادي كه با جو درتماسند ، مي شود ، هوازدگي مي نامند . به دليل همين پديده هوازدگي است كه كوهستان ها خصوصيات فيزيكي و شيميايي خود را از دست مي دهند . عوامل فرسايش و هوازدگي به دوگروه شيميايي و فيزيكي تقسيم مي شود :

هوازدگي شيميايي ، بر اثر هيدراتاسيون ، انحلال، هيدروليز ، اكسيداسيون و يا عكس العمل آب هاي اسيدي با املاح تشكيل دهنده سنگ پديد مي آيد .

تاریخچه سنگهای قیمتی 

تاریخ استفاده از زیورها و سنگ های قیمتی به اندازه تاریخ پیدایش بشر قدمت دارد. انسان های نخستین هنگامل که از زیورها و سنگ های رنگین استفاده می کردند در این فکر نبودند که با این وسیله بر زیبایی خود بیافزایند. از همان ابتدا آدمیان پس از شکار جانوران و استفاده از گوشت و پوست آنها ، دندان ها ، ناخن ها و پره های این حیوانات را نگه داشته به گردن و بازوانشان می آیختند و چنین تصور می کردند که بدین وسیله بر نیرومندی و چالاکی خود در شکار جانوران می افزایند و قدرت بیشتری را کسب می کنند. این تصورات و اعتقاد به جنبه های سحری و جادویی زیورها در واقع عوامل فردی و محرک های شخصی برای استفاده از این قبییل اشیاء بود. اما تنها این علت نبود و تفاخر نیز به آن اضافه شد. زیرا هر فرد شکارچی با آویختن دندان ها و چنگال های حیواناتی که شکار کرده بود نه تنها احساس نیرومندی می کرد بلکه بدین وسیله احترام و تحسین همگان را نیز به خود جلب می کرد.

امروزه یکی از موارد مهم در بهره برداری از معادن و واحدهای صنعتی، مدیریت ضایعات با دوهدف جلوگیری از آلودگی محیط زیست و استفاده بهینه و ارزش افزا از ضایعات است.

بخش معدن:

خرده سنگ هایی که حین عملیات استخراج تولید می شوند. بویژه در زمانی که سنگ دارای کیلواژ، درزه، شکاف و شکستگی باشد و درزه های موجود در سنگ به یکدیگر نزدیک باشند .حدود 20 درصد از ضایعات به صورت سنگ لاشه ایجاد می شود که این مواد به عنوان محصولات جانبی معدن بحساب می آیند. 25% از باطله های معادن سنگ ایران بازیافت می شود.

مواد اولیه - از نظر وجود ذخایر سنگ در کشور با مشکل جدی روبرو نمی باشیم، ولی به دلیل عدم وجود مدیریت علمی و برنامه ریزی صحیح جهت استفاده از تمام ظرفیت ماشین آلات، عدم انتخاب ماشین آلات مناسب (استفاده از بولدوزر به جای جرثقیل، بیل مکانیکی و...) ، روش استخراج نامناسب و ایجاد ضایعات نامتعارف، تناژ تولید سالیانه کاهش یافته که تامین سنگ خام مورد استفاده در واحدهای فرآوری را گاها دچار مشکل نموده است و نهایتاً سبب افزایش قیمت تمام شده سنگ خام نسبت به رقبا می گردد.

- سنگ خام به صورت موردی و از معادن مختلف توسط واحدهای فرآوری خریده می شود که گاهی این معادن از استان های همجوار نمی باشد، بدلیل ایجاد هزینه بالای حمل و نقل بر قیمت تمام شده محصول اثر می گذارد. و همچنین باعث می شود که رابطه منطقی و سیستماتیک بین معادن و واحدهای فرآوری ایجاد نشود و از خواست ها و انتظارت یکدیگر و در سطحی بالاتر بازار مصرف مطلع نشوند.

- بخش کوچکی از مواد مصرفی در معادن و واحدهای فرآوری از داخل و بخش عمده ای از کشورهای ایتالیا، چین و ترکیه تامین می شود. کیفیت مواد مصرفی تولید داخل نسبت به نمونه های مشابه خارجی پایین می باشد.

 توسعه تولید

که این امر از طریق زیر حاصل می شود:

- افزایش کیفیت تولید سنگ خام مناسب برای برش با اره به جای قله بر

- ارتقا کیفیت مواد مصرفی در معادن و واحدهای فرآوری با پیشگیری از واردات و تولید مواد مصرفی با کیفیت پایین در داخل کشور

- حمایت از تولید کنندگان داخلی مواد مصرفی

- ارتقا استانداردهای ملی تا سطح استانداردهای کشورهای صنعتی و الزام واحدها به رعایت آن

- کاهش قیمت تمام شده محصولات از طریق تدوین و استقرار نظام قیمت تمام شده در واحدها و تشویق واحدها به کاهش آن

- مدیریت مناسب ضایعات در صنعت با بررسی روش های بازیافت در معادن و واحدهای فرآوری و حمایت از واحدها جهت بکارگیری آن

- بهسازی خطوط تولید در واحدهای فرآوری با بکارگیری ماشین آلات جدید و سیستم های مکانیزه و اتوماسیون خصوصا جایگزینی اره با قله بر و جرثقیل و بیل مکانیکی بجای بولدوزر

با توجه به نحوه استفاده از سنگ ها توسط انسان، آنها را می توان به چهار گروه به شرح زیر تقسیم کرد:

  سنگ های قیمتی

  سنگ های نیمه قیمتی

  سنگ های ابزاری

  سنگ های ساختمانی