دلایل مصارف تراورتن ها بعنوان سنگ ساختمانی :

مقاومت قابل قبول

 برش و صیقل پذیری ایده آل

شرایط استخراج ایده آل بدلیل اینکه اغلب با لایه بندی افقی شیب کم و در نقاط کم ارتفاع و قابل دست یابی تکمیل می گردند .

عدم وجود ساختارهای تکتو نیکی بر روی ذخایر تراورتن ها به دلیل جوان بودن ( کواترنر ) بعد از فازهای کوهزایی مختلف زمین شناسی یافته اند

وجود چنين معادني مصرف داخلي را جوابگو می باشد و فقط هنوز در زمينه صادرات توفيق آن چنان نداريم.و عمده صادرات اين معادن فروش به صورت سنگ کوپ مي باشد. که در کنار اين معادن محلات نيز يکي از قطبهاي سنگ ايران است که با وجود معادن متعدد و کارخانجات فراواني بستر مناسبي از قطب سنگ در اين منطقه فراهم گرديده است. بطوريکه بعنوان يک صنعت از کارهاي اصلی اين شهرستان مي باشد و باعث رونق اقتصادي گرديده است بطوريکه معادن حاجي آباد و آتشکوه اين منطقه از نظر ژنز سنگ در دنيا بي نظير است که در مقاله به شرح تراورتن در محلات مي پردازيم.

فرآيند هوازدگي ، سنگ هاي قديمي را به تدريج متلاشي و تبديل به قطعات كوچك تر مي كند .

عوامل فرسايش مثل آب هاي جاري ، باد ، امواج  و يخ هستند 

نيروي جاذبه مواد حاصل از هوازدگي سنگ هاي بستر را حمل و آنها را خردتر مي كند .اين مواد را رسوبات مي گويند .

 ذرّات ماسه در تلماسه هاي صحرايي ، گل رس در مرداب ، ريگ در بستر رودخانه ، حتي گرد و خاك روي وسايل منزل مثال هايي در مورد اين فرآيند بي وقفه هستند .

سرانجام رسوبات در محل هايي جديد مثل دريا ، درياچه  صحراها ته نشين ( رسوب گذاري ) و به صورت لايه هاي روي هم جمع مي شوند .

1- چكيده:

معرفي سنگهاي آنتيك و ايده پديد آمدن آنها: سنگ آنتيك از قرار دادن قطعات شكسته سنگ و خرده سنگ كنار هم (ضايعات و باطله هاي سنگهاي تراورتن) و چسباندن آنها با ملاتهائيكه پايه زريني دارد توليد مي شوند و به عبارتي از مجموع و تركيب باطله ها و ضايعات سنگهاي تزئيني تراورتن با مواد افزاينده مختصر ديگر بدست ميآيند. ايده پديد آمدن سنگهاي آنتيك از آنجا شكل گرفت كه طراحان و آرشيتكت ها بمنظور هر چه زيباتر كردن فضاها اعم از فضاهاي بيروني و دروني ساختمانها و كف پوش ها و محوطه سازيهاي بيروني نياز به سنگهايي با فاكتورهاي مورد نظر خويش را احساس مي نمودند بعلاوه پيشرفت صنعت ساختمان و سليقه هاي مختلف اين نياز را بيان ميكرد كه سنگهايي با طرحهاي مختلف و فاكتورهايي فيزيكي و مكانيكي كيفيت بالا و قيمت مناسب بايد در دسترس باشد.

به طور كلي، كيفيت سنگهاي تزئيني و نما به عوامل زير بستگي دارد: نوع سنگ، رنگ سنگ، نحوه استخراج، چگونگي برش و صيقل، دقت در نصب و انتخاب سنگ.

●نوع سنگ در تهيه پلاك سنگ، سنگهايي از قبيل تراورتن، كنگلومرا، مرمريت، مرمر، گرانيت و نظاير آنها مورد استفاده قرار مي گيرند. در تشخيص نوع سنگ، غير از ويڿگيهاي شيميايي و نوع كاني، عواملي از قبيل شكستگيها، درزه ها، اثرات هوزدگي، خلل و فرج، و غيره نيز دخالت دارند.

●رنگ سنگ ارزش اقتصادي سنگها، صرفنظر از ساير عوامل، تحت تأثير رنگ آنها نيز قرار دارد. رنگهاي زيباتر و وزين تر معمولاً بيشتر مورد استقبال قرار مي گيرند. براي مثال، تراورتن قرمز و گردويي با آنكه به لحاظ مقاومت پائين تر از تراورتن سفيد مي باشد، مع ذلك ارزش اقتصادي بيشتري نسبت به آن دارد.

●نحوه استخراج به منظور تهيه پلاكهاي بزرگ، تهيه قواره هايي با ابعاد مناسب از معدن الزامي است. استخراج سنگ قواره از معدن به روشهاي مختلفي صورت مي گيرد؛ از جمله اين روشها مي توان به موارد زير اشاره نمود: استخراج به روش مواد ناريه، استخراج به كمك مواد مخصوص، استخراج به روش چالهاي موازي، استخراج به كمك سيم برش، استخراج به كمك تيغه هاي برنده و استخراج به روش شعله.

● بخش معادن ميزان ذخائر ايران در بخش سنگهاي تزئيني شامل سنگهاي تراورتن، مرمر، مرمريت، سنگ چيني و گرانيت بسيار قابل توجه مي باشد و ذخائر شناخته شده اين نوع از سنگها بر اساس اطلاعات تا پايان سال 1383، حدود 1750 ميليون تن برآورد شده است. به تفكيك، ميزان ذخائر اين نوع سنگها عبارت است از : تراورتن 180 ميليون تن، مرمر 10 ميليون تن، مرمريت 945 ميليون تن، سنگ چيني 259 ميليون تن و سنگ گرانيت 355 ميليون تن .

سهم ذخائر قطعي اين سنگها در كشور به ترتيب 10 ، 1 ، 54، 15 و 20 درصد محاسبه مي شود كه در اين صورت سنگهاي مرمريت، گرانيت و سنگ چيني به ترتيب از بيشترين سهم برخوردار بوده و در مجموع 89 درصد از كل سنگهاي تزئيني را تشكيل مي دهند. لازم بذكر است كه بر اساس آخرين اطلاعات برآورد شده ، سنگهاي تزئيني در مجموع 3/6 درصد از كل ميزان ذخائر مواد معدني كشور را تشكيل مي دهد كه در اين ميان سهم سنگهاي مرمريت، گرانيت، چيني، تراورتن و مرمر به ترتيب 4/3، 3/1، 9/0، 6/0 و 04/0 درصد مي باشد.

30 سال قبل در سال 1972 كارشناسي از سازمان توسعه صنعتي ملل متحد (يونيدو) گزارشي در مورد صنعت سنگ ايران تهيه نموده است كه اين گزارش قبلاً در نشريات و يا كتب مربوط به سنگ هاي ساختماني بطور كامل درج شده و در اين مقاله در مرحله اول صرفاً به نكات عمده گزارش اشاره مي شود و سپس وضعيت موجود را تا حد امكان مورد بررسي قرار مي دهيم.

تهيه كننده گزارش در خصوص مشخصات عمومي ذخاير سنگهاي تزئيني و نما در ايران چنين نظر داده است: اين گونه سنگها تقريباً در تمام نقاط كشور يافت مي شوند و شرايط مناسبي براي استخراج و مصرف آنها در اكثر شهر هاي ايران وجود دارد و در عين حال بيشتر معادن در فواصل دور از شهرها، راه آهن و نيروگاه هاي برق واقع شده اند كه اين وضعيت سبب مشكلاتي در كار معادن مي گردد.

صـنـعـت سـنـگ از اولـيـن مـرحـلـه اكتشاف و بهره برداري تا آخرين مراحل فرآوري بايد به صورت يك مجموعه ديده شود كه در انتهاي آن، موضوع مهم و اساسي صادرات توليدات و فرآورده هاي حاصله در بازارهاي جهاني است. اما عليرغم توليد بيش از 7 مـيـلـيـون تـن سـنـگ هاي مختلف در كشور، توان صادراتي ايران حدود 4 درصد از كل ميزان توليد مي باشد؛ در حالي كه اين شاخص براي كشور چين 57 درصد، ايتاليا 40 درصد و تركيه 32/5 درصد است.

مـتـاسـفـانـه در سـال هـاي اخـيـر فاصله صدور سنگ هاي كار نشده يا خام با سنگ هاي كار شده مرتباً افزايش يافته و در بعضي آمارهاي سال 1381 درصد تغييرات از لحاظ ارزش و وزن به صورت منفي درآمده است. با ادامه اين روند در آينده نزديك صرفاً صادركننده سنگ خام خواهيم بود و به احتمال زياد بايد در انتظار واردات انواع سنگ هاي كار شده با قيمت هايي به مراتب بيشتر از توليدات داخلي نيز باشيم. بنابراين بايد قبول كنيم كه فعاليت هاي ما در صنعت سنگ بر مبناي يك برنامه ريزي صحيح و اصولي نبوده است. بديهي است، زماني امكان حضور تـوانـمـنـد صـنعت سنگ كشورمان در صحنه هاي بين المللي ميسّر مي گردد كه مسٿِولان مربوطه با اعمال سياست هاي اصولي و ضروري و همچنين انجام هرگونه تغييرات مورد نياز در قوانين و مقررات، زمينه هاي لازم را براي اين حركت ايجاد نمايند.

سنگ تزئيني، سنگي است طبيعي كه در اندازه مشخص انتخاب، تراش و يا برش خورده باشد. به معناي وسيع كلمه، اصطلاح سنگ تزئيني شامل سنگها در هر شكل مي باشند كه به طور مستقيم و پس از برش، سائيده شدن و صيقل كاري در نماهاي داخلي و خارجي ساختمانها به كار مي روند. در زبان لاتين اين اصطلاح به اسامي زير معروف مي باشد.

Facing Stone, Cut Stone, Dimention Stone, Tom Stone, Curb Stone, Decorative Stone, Monumental Stone, Facing Slab, Ornament Stein, Baustein, Lerochesornamentales.

سنگهاي تزئيني از نظر سنگ شناسي به يكي از گروههاي سنگ آذرين، دگرگوني و يا رسوبي اختصاص دارند و شامل انواع مرمر، مرمرميت، چيني، كنگلومرا، تراورتن، ماسه سنگ، گرانيت، ديوريت، سينيت، گابرو و بعضي موارد كم اهميت تر مي باشند.

سنگ هاي تزييني متداول در ايران شامل گرانيت ، مرمريت ، تراورتن ، چيني و مرمر ( اونيکس ) است که پراکندگي آنها از نظر زماني و مکاني به صورت زير است :

گرانيت : سنگ هاي گرانيتي به مفهوم تجاری در ايران عمدتاً از انواع آذرين دروني شامل گرانيت ، گرانوديوريت ، ديوريت و گابرو به ميزان کمتر، سنگ هاي اولترامافيک و هورنفلس هاست که در ادوار مختلف زمين شناسي ازپرکامبرين تا اواخر دوران سوم قرار ميگيرند. سنگ هاي گرانيتي ايران داراي رنگ هاي مختلف سفيد، خاکستري، صورتي ، سبز و سياه بوده که انواع سفيد، خاکستري و صورتي در گروه گرانيت تا ديوريت و انواع سبز و سياه در گروه گابرو ، دياباز ، بازالت ، اولترامافيک و هورنفلس قرار ميگيرد. سنگ هاي گرانيتي عمدتاً در دوران دوم ( ڿوراسيک و کرتاسه ) شامل گرانيت هاي شيرکوه، شاه کوه، الوند، شازند، کرکس، زاهدان، بزمان مشهد، قوشچي و پيرانشهر و .... ، دوران سوم ( اليگوسن ) شامل گرانيت خرمدره، علم کوه، کلاردشت و ... تشکيل شده اند .

سنگ سبز البرز که در حقيقت سنگ هاي توفي سازند کرج با زمان ائوسن ميباشد نيز به عنوان سنگ هاي گروه گرانيت در بدنه پل ها، ديوار سنگي پارک ها و محوطه هاي ساختمان هاي بزرگ اداري و برج ها ، سنگ چين خيابان ها و بعضاً به عنوان نماي بيروني کاربرد دارد